Şu ana kadarki olaylar: Yüksek Mahkeme 29 Eylül 2026 tarihinde, polise yapılan bir itirafın bağımsız destekleyici materyaller olmaksızın tek başına önleyici tutuklama kararına temel olamayacağına karar vererek 1980 tarihli Ulusal Güvenlik Yasası kapsamındaki bir önleyici tutuklama kararını iptal etti.
Yargıç Dipankar Datta ve Yargıç Sheel Nagu'dan oluşan heyet, itiraf niteliğindeki ifadenin tutuklama kararını veren makamın yalnızca öznel tatminine dayanak oluşturduğunu, bu nedenle hukuki açıdan sürdürülemez olduğunu hükme bağladı.
Dava, 24 Kasım 2024 tarihinde Uttar Pradesh'in Sambhal kentinde bir camide yürütülen inceleme sırasında çıkan olaylardan kaynaklandı. Olaylarda 4 kişi hayatını kaybetmiş ve çok sayıda soruşturma dosyası (FIR) açılmıştı.
Sanık, olaydan yaklaşık iki ay sonra, 17 Ocak 2025 tarihinde başka soruşturmalarla bağlantılı olarak tutuklandı. Gözaltındayken polisin kayda geçirdiği itiraf beyanı doğrultusunda .32 kalibrelik bir tabancanın ele geçirildiği iddia edildi.
Sanık daha sonra davalardan birinde kefaletle serbest bırakıldı. Ancak 13 Ekim 2025'te Sambhal Bölge Sulh Ceza Hakimi, Ulusal Güvenlik Yasası'nın (NSA) 3(2) maddesi uyarınca önleyici tutuklama emri çıkardı. Tutukluluk hali daha sonra Eyalet hükümeti tarafından 12 ay süreyle uzatıldı. 2026 yılının Haziran ayına gelindiğinde, olayla ilgili tüm ceza davalarında kefalet hakkı elde etmişti. Sanık tutukluluk kararını Allahabad Yüksek Mahkemesi'ne taşıdı ancak dilekçesi reddedildi. Bunun üzerine Yüksek Mahkeme'ye başvurdu.
Temel argümanlarından biri, tutuklama kararının işkence ve tehdit yoluyla elde edildiği iddia edilen mahkeme dışı bir itirafa dayandığıydı. Eyalet yönetimi ise itirafın tutuklama makamı tarafından değerlendirilebileceğini ve önleyici tutuklamanın bir ceza kovuşturmasından farklı olduğunu savundu. Yüksek Mahkeme nihayetinde tutuklama kararını ve onay kararını iptal etti.
Önleyici tutuklama, bir kişinin mahkeme tarafından yargılanıp mahkûm edilmeden tutuklanması anlamına gelir. Amacı, geçmişteki bir suçu cezalandırmaktan ziyade, kişinin yakın gelecekte bir suç işlemesini önlemektir.
Ulusal Güvenlik Yasası'nın 3(2) maddesi uyarınca Merkez veya Eyalet hükümeti, tutuklamanın kişinin Devlet güvenliğine, kamu düzeninin korunmasına veya temel mal ve hizmetlerin idamesine zarar verecek bir şekilde hareket etmesini önlemek için gerekli olduğuna kanaat getirmesi halinde tutuklama emri verebilir.
Ceza kovuşturmasında Devlet, bir kişinin suç işlediğini iddia eder ve suçluluğu ceza yargılaması süreciyle kanıtlamak zorundadır. Önleyici tutuklama ise öngörülen gelecekteki bir tehdit temelinde işler. Yüksek Mahkeme, önleyici tutuklamanın cezalandırıcı olmaktan ziyade önleyici olmasına rağmen, bu yetkinin anayasal güvencelere ve yargı denetimine tabi olmaya devam ettiğini kaydetti.
Tek başına olmaz. Yüksek Mahkeme, bir polis memuru önünde yapılan itirafın, bunu destekleyecek bağımsız materyaller olmadan, önleyici tutuklama kararını sürdürmek için gereken "öznel tatmin"in temelini oluşturamayacağına karar verdi. Mahkeme şu ifadeye yer verdi: "Ortaya çıkan soru..."