Polonya'da Ukraynalı mültecilere karşı düşmanlık ortamı o kadar alevlenmiş durumda ki, herhangi bir kıvılcım bir nefret patlaması yaşanmasından korkulmasına yol açıyor. Ülkenin doğusundaki Jaroslaw'da bulunan bir manastırda bir Ukraynalının düzenlediği ve bir rahibin ölümü, dört kişinin de yaralanmasıyla sonuçlanan yakın zamandaki saldırı, halihazırda yüksek olan gerilimi daha da tırmandırdı. Polonyalı medya kuruluşları o sırada sosyal medyalarda “linç eşiğinde bir atmosfer” olduğunu belirtti. Polonya devlet dezenformasyon izleme merkezi NASK'a göre, internette zaten olağan hale gelen nefret ifadeleri temmuz ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Polonya makamları, toplumsal iklimdeki bu bozulmanın, Rusya'nın bölünmeler tohumu ekme ve Kiev'e verilen desteği aşındırma girişimlerini kolaylaştırdığı konusunda uyarıyor.
Ukrayna hükümeti, Polonyalı yetkililerin aktardığına göre akut psikotik bir nöbet geçiren saldırganın manastıra düzenlediği baskını derhal kınadı. Katolik kilisesi de ortamı yumuşatmaya çalıştı. Hatta yaralanan papazlardan biri olan Adrian Mantykiewicz bile salgırgan için merhamet dilemiş ve bir bireyin eylemleri nedeniyle tüm bir ulusun suçlanmamasını istemişti. Ancak bunlar bile durumu değiştirmedi. Fakenews.pl'de dezenformasyon analisti olan Pawel Cymbor'un telefonla anlattığı gibi, “Vaaz, sosyal medyalarda papaza karşı tutumu radikal bir şekilde değiştirdi; burada bir kesim onu mağdur olarak görmekten vazgeçip hain ve [Stepan] Bandera savunucusu olarak yaftalamaya başladı.” Polonya kamu yayın kuruluşu TVP'nin Ukrayna kanalı Slawa'nın gazetecisi Oleksandra Fedorchuk, telefonla ülkedeki en kalabalık yabancı topluluk olan ve 1,5 milyondan fazla sakiniyle (toplam nüfusun %4'ü) temsil edilen kesimdeki artan huzursuzluğu şöyle aktarıyor: Savaşın başladığı Mart 2022'de Polonya'ya hemen gelen bu mül kadın, “Sokakta ve toplu taşımada Ukraynaca konuşmaktan kaçınıyoruz; görünmez olmaya çalışmak daha güvenli” diye açıklıyor.
Burası başka bir dünyaydı. Polonyalılar, savaştan kitleler halinde kaçan komşularına kendi evlerinin kapılarını açtılar. Polonyalı kamu kamuoyu araştırma şirketi CBOS'a göre, Nisan 2022'de vatandaşların %91'i Ukraynalı mültecileri ağırlamaktan yanayken, bunu reddedenlerin oranı %4 idi. Dört yıl sonra, bu yılın temmuz ayında, mülcileri kabul etmeye karşı çıkanlar (%52) ilk kez yanlılarını (%42) geride bıraktı. Artık otobüste ya da tramvay duraklarında Ukraynaca konuşmak riskli bir faaliyet haline geldi. Ukrayna karşıtı söylem Polonya'daki aşırı sağdan kaynaklanıyor ancak Moskova tarafından körükleniyor. Polonya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nün (PISM) ağustos ayı sonlarında yayımladığı bir analiz, Polonya ile Ukrayna arasındaki yabancılaşmadan kazançlı çıkan tarafın, bölünmeleri derinleştirmek için “propaganda ve dezenformasyon makinesini” kullanan Rusya olduğu konusunda uyarıyor.
Toplumsal iklimin kötüleşmesi, Kiev'e yapılan askeri ve kurumsal desteğin terk edilmesi anlamına gelmese de Kremlin'in çıkarlarına daha elverişli bir ortam yaratıyor. Tavırdaki bu değişim sözlü veya fiziksel saldırılara dönüşüyor. Rzeczpospolita gazetesine göre Polonya polisi, 2026'nın ilk yarısında Ukraynalılara yönelik 180 nefret suçu ihbarı aldı; bu sayı bir önceki yılın aynı dönemine göre %30 daha fazla. Çatışmaları izleyen uluslararası bir kuruluş olan ACLED, ocak ayından ağustos sonuna kadar Polonya'da Ukraynalılara yönelik 13 fiziksel saldırı kaydetti; bu rakam 2025'in tamamındaki toplamın neredeyse iki katı ve 2024'teki yalnızca bir saldırıdan bu yana keskin bir artışa işaret ediyor. Dmytro Dymydyuk, Ukrayna'da...