Kötü şöhretli Alman düşünür Carl Schmitt 1922'de, 'İstisnai durum hakkında karar veren egemendir' diye yazmıştı. Veya basitçe ifade etmek gerekirse; kuralların ne zaman geçerliliğini yitireceğine kim karar veriyorsa, gerçekte yöneten odur.
Keskin bir zekaya ve sivri bir dile sahip olan Bay Schmitt, daha sonra parlamento, anayasacılık ve liberal demokrasinin tanınmış bir eleştirmeni haline geldi. Bir dönem, o devir de onundu: Tıpkı şimdiki 20'li yıllar gibi, 1920'lerde de bu tür konular gözden düşmüştü.
Ancak Bay Schmitt'e yöneltilen çokça alıntılanan bir eleştiride belirtildiği gibi, 'Tercih ettiği çare, hastalıktan sonsuz ölçüde daha kötü çıktı.'
Merkez hükümetin bize aktardığına göre de Khyber Pakhtunkhwa'daki Sohail Afridi bakanlığı bir hastalık, olağanüstü hal ise bunun çaresidir.
Nasıl bir hastalık olduğu konusunda ise emin değiliz. Merkez hükümet militanlığı; terörün yeniden manşetlere tırmanmasını öne sürüyor. Ancak asıl mesele bu ise, Khyber Pakhtunkhwa'da Sohail Afridi ile ilgili olan her şey, neredeyse ülkenin kara kütlesinin yarısı büyüklüğündeki bir vilayet olan Belucistan'daki Sarfraz Bugti için de geçerlidir.
Birlik rejimi bu tür kıyaslamalardan hoşlanmıyor; elmalarla bowling toplarını karşılaştırdıklarını söylüyorlar: Bugti'nin bakanları merkezle işbirliği yaparken, Afridi'ninkiler Taliban sempatizanıymış. Bu da tuhaf bir ayrım: Mevlana Fazl-ur-Rehman'ın işaret ettiği gibi, Nawaz Ligi pek de eski olmayan bir geçmişte Müşerref'in terör savaşlarına karşı çıkmıştı ve 2002'den sonra aynı eyalette benzer bir muhalefet sergileyen Mevlana'nın koalisyonunu hiç kimse evine göndermemişti.
Bir de zamanlama meselesi var: Khyber Pakhtunkhwa'da militanlık yıllardır yeniden tırmanışta. Buna rağmen olağanüstü hal çanları yalnızca Afridi, tutuklu lideri İmran Han'a erişim talebiyle sokaklara döküleceğini açıkladığında çaldı. Kanlı terör saldırıları —ki bunlardan birkaç tane vardı— asla tetikleyici unsur olmamıştı.
Eğer ortada bir açıklama varsa, bu —ister istemez— olağanüstü halin ilan edildiği gün Başbakan Şahbaz Şerif'ten geldi. Şerif, PTI'nın Uzun Yürüyüş protestolarına uzun uzun değindi: Kabinesine durumu 'İslamabad'ın fethi... haince planı' olarak nitelendirerek aktardı ve ardından merkez ile PTI arasında barışı korumaya çalıştığı için Mevlana Fazl'a teşekkür etti (Mevlana o zamandan beri merkezi verdiği sözlerden caymakla suçladı). Şerif, 'Şimdi ya da asla... Tarih bizi bu tür kararlarla, şu veya bu şekilde hatırlayacaktır' diyerek sözlerini tamamladı.
Ancak tarih zaten bu yöne değil, diğer yöne doğru ilerliyor: Üçte iki çoğunluğa sahip demokratik yollarla seçilmiş bir yerel hükümeti görevden almak kesinlikle akılda kalıcıdır, ancak başbakanın tahmin edebileceği nedenlerle değil. Sonuçta mesele bir bakış açısı meselesidir: Asıf Ali Zerdari Şubat 2009'da Pencap'ta valilik yönetimi ilan ettiğinde, o dönem görevden alınan başbakan Şahbaz Şerif bu konuya çok daha olumsuz bir gözle bakmıştı. Aynı cumhurbaşkanı şimdi aynı adamın tavsiyesiyle Khyber Pakhtunkhwa'da bunu yapıyor: Birlik rejimi hem olağanüstü hali hem de valilik yönetimini dayatmış durumda.
Anayasa'nın bu iki maddesi —232. madde kapsamındaki olağanüstü hal ve 234. madde kapsamındaki valilik yönetimi— farklı amaçlara ve farklı testlere sahiptir. Devlet işlerinde istisnalar mevcuttur ve yasaların bir parçası olmalarının bir nedeni vardır: Pervez Müşerref 2007'de olağanüstü hal ilan ettiği için değil, bunu yapmak için Anayasa'yı kullanmayı açıkça reddettiği için ölüm cezasına çarptırıldı.
Bununla birlikte, uyulması gereken kurallar vardır: Olağanüstü hal, savaş veya dış saldırı tehdidini ya da Peşaver'in kontrol gücünü aşan bir iç kargaşayı gerektirir. Buna karşılık valilik yönetimi, daha dar kapsamlı bir duruma verilen yanıttır