1 Eylül sabahı saat 6:30'da Gawalmandi'de Shazia’nın annesi avluda kahvaltı hazırlıyordu. Ayakları suya gömülmüş, kıyafetleri sırılsıklam olmuştu; ancak odunlar o kadar nemliydi ki neredeyse hiç yanmamasına rağmen ateşi yakmakta ısrarcıydı. 40 yaşındaki Shazia, kapı eşiğinde oturmuş, bir gözü Nullah Lai'ye açılan drenaj borusundaydı. Evleri, Ravalpindi için adeta bir yağmur suyu tahliye kanalından farksız olan Soan Nehri'nin bu kolunun kıyısında yer alıyordu. Shazia diğer gözünü ise yağmur yağdıkça su seviyesinin yükselmesinin bir göstergesi olarak hizmet eden ağaçta tutuyordu.
Onlar ve kıyıdaki diğer aileler durumun kötüleşmemesini umuyorlardı. Ancak su, işaretin (nişanın) üzerine çıkarak 20 fiti aştı ve dere taşkın yataklarını aşarak evlerin içine dolmaya başladı.
“Shazia, bachyan nu utte chuk ke lai ja,” diye bağırdı annesi. Çocukları hemen üste taşı.
Önce çocukları ardından ebeveynleri çatıkata taşıdılar; sırayla kıymetli şilteleri, sedirleri (charpai) ve en önemlisi buzdolabını yukarı çıkardılar.
Shazia ve ailesi altı on yıldır burada yaşadığı için derenin ruh halini, çıkardığı sesleri ve kendilerini muson yağmurlarına karşı uyaran işaretlerini çok iyi biliyorlar. Ayrıca muson yağmurlarına tepki olarak bedenlerini dolduran adrenalin ve kaygı ile damarlarındaki eşlik eden davul sesine de aşinalar.
Nullah Lai, Soan Nehri'ne doğru ilerlemeden önce Ravalpindi'nin en kalabalık mahallelerinden geçmeden önce, yaklaşık 235 kilometrekarelik bir havzanın sularını toplar; bunun yaklaşık beşte üçü İslamabad sınırları içerisindedir. BM Uyum Fonu'na sunulan bir finansman teklifinde, derede 59 yıl içinde 19 sel felaketi yaşandığı sayılmış ve şehirdeki yaklaşık 400.000 kişinin her yıl bu durumdan zarar gördüğü tahmin edilmiştir.
En kötüsü, ikiz şehirlerde yaklaşık yarım günde 620 mm yağmurun düştüğü 23 Temmuz 2001'de yaşandı. Bu felakete ilişkin yapılan bir araştırma, can kaybının 74 (64'ü Ravalpindi'de) olduğunu ortaya koydu ve ankete katılan her on haneden dokuzunun, genellikle tencere ve tavalarına kadar mülklerini kaybettiğini tespit etti.
Ancak kayıtlar, Nullah Lai yanında yaşamanın on yıllar boyunca bu kadınlara öğrettiklerini gösteremez: Sadece bir selden nasıl kurtulacaklarını değil, aynı zamanda onun dönüşü etrafında nasıl bir yaşam kuracaklarını.
Usta Altaf’ın “Ravalpindi'nin gözünde her bir gözyaşı Nullah Lai olmuştur” dizesi adeta bir röportaj gibi okunuyor. Bu, Gawalmandi ve Arya Mohallah kadınlarının hayatlarının hikayesidir; her yıl tekrar eder ve yaz sonuna doğru başa çıkma mekanizmalarını yeniden canlandırır.
Çatıdan Shazia’nın aklına hamile ve evde yalnız olan bir komşusu geldi. Seslendi ama yanıt alamadı. Bunun üzerine aşağı indi, kadına ulaştı, güvenli bir yere taşıdı ve su çekilene kadar onun yanında kaldı.
Su nihayet çekildiğinde, içecek su ve yiyecek hiçbir şey yoktu. Odunlar ıslanmış, açık havadaki ocak işe yaramaz hale gelmişti, her yer balçıkla kaplıydı. Şilteler kuruması için çatıda bırakıldı ve aile, boş midelerle temizlik çalışmalarına başlamak üzere aşağı kata indi. Sonunda en küçük kızları tarafından evinden yiyecek ve su gönderildi.
Her zaman olduğu gibi, sel suları kendi yükünü de beraberinde getirdi. Yılanlar yaygındır ve bir gece Shazia’nın annesi sırtında bir şeyin gezindiğini hissetti. Üzerine vurduğunda büyük bir kırkayak buldu. Shazia, “Bunu ilk kez görmüyoruz” diyor. “Küçüklüğümden beri bunu görüyorum.”
Ardından bir şikayetten ziyade bir fizik kuralına benzeyen şu sözleri sarf ediyor: “Su gelmesi gerektiğinde gelir. Kendi yolunu yapar. Kimse onu durduramaz.”
58 yaşındaki Rukhsana, Gawalmandi'ye gelin olarak geldi. Sel felaketlerini bir p ile başlayan...