2024 yılına geri dönsek, Hayber Pahtunkhwa'nın ve belki de Pakistan'ın kendi siyasi geleceği yazı tura atmak gibi görünüyordu. Öncelikli olarak iki geniş olasılık vardı. Biri, tercihin Suudi Arabistan yerine Birleşik Krallık olduğu, muhtemelen İmran Han'ın bir süre sürgün edilmesini içeren büyük bir siyasi uzlaşmaydı. Diğeri ise son PTI eyalet hükümetinin anayasal bir müdahaleyle nihai olarak sonlandırılmasıydı. Bu olasılıklardan biri şimdi gerçekleşti.
Üçüncü bir seçenek daha vardı ancak burası, lideri cezasını çekerken transferlerle bir partiyi parçalayabileceğiniz 1990'lar değildi. Hayır, o zamandan beri siyasi sadakatler artmadı, sadece dönekler için daha sıkı kurallarımız var. Bu hamle zaten KP'de işe yaramazdı. Heyelan zaferinin yaşandığı bir yerde parti değiştirmeler mühendislikle kurgulanamaz.
O zamanlar bilmediğimiz şey, işler sarpa sardığında KP'deki PTI hükümetinin nasıl bertaraf edileceğiydi. Nitekim, iki yıl sonra bu seçeneklerden yalnızca biri gerçekleşti. Federal hükümet bir olağanüstü hal ve Valilik Yönetimi ilan etti. Başbakan Sohail Afridi'nin tutuklandığına dair raporlar var. Gerekçe olarak yasa ve düzen durumu, terörizm ve hükümetle müzakerelerin çıkmaza girmesi gösteriliyor.
Federal müdahalenin anayasal gerekçesi, siyasi mantığından ayırt edilmelidir. 232 ve 234. Maddeler farklı koşullarda olağanüstü yetkiler tanır ve bunların devreye sokulması usul gerekliliklerine ve sınırlamalara tabidir. Güvenlikteki bozulma önemli bir husustur, ancak bu durum anayasal yönetim imkansız hale geldiğini otomatik olarak kanıtlamaz.
Ayrıca tutarlılık sorunu da var. KP'nin hemen güneyinde ve güneybatısında yer alan Belucistan, 2024 seçimlerinden bu yana kendi şiddetli güvenlik bozulmalarını yaşadı. İki eyalet farklı isyanlar ve farklı siyasi koşullarla karşı karşıya, ancak karşılaştırma kaçınılmazdır. Yalnızca terörizm olağanüstü müdahale gerekliliğini ortaya koyuyorsa, Belucistan'daki anayasal tepki neden farklı?
Bu, KP'deki güvenlik zorluklarının hayali olduğu veya eyalet hükümetinin verdiği yanıttan hiç sorumlu olmadığı anlamına gelmez. Bu, valilik yönetiminin gerekçesinin terörizmin varlığından daha spesifik bir şeyi açıklaması gerektiği anlamına gelir. Mevcut anayasal mekanizmanın bununla neden artık başa çıkamayacağını kanıtlaması gerekir.
Bununla birlikte, bu kararın siyasi bağlamını açıklamaya yardımcı olan bir başka güvenlik krizi daha var. 2023'te başladı ve başrol oyuncuları militanlar değildi.
9 Mayıs, Pakistan'ın düzeni için daha sonraki ve daha ölümcül güvenlik olaylarının sahip olmadığı şekillerde etkisini sürdürmektedir. İmran Han'ın tutuklanmasının ardından askeri tesis düzenlenen saldırılar, ordu ile geleneksel olarak orduya siyasi olarak sempati duyduğu düşünülen halk kesimleri arasındaki ilişki hakkındaki varsayımlara meydan okudu.
Arap Baharı'nın 2010 yılında başlamasından bu yana Pakistan'ın güvenlik teşkilatının, kitlesel seferberliğin konvansiyonel siyasi yönetim kapasitesinin ötesinde sonuçlar doğurabileceği olasılığını düşünmek için nedenleri vardı. Pakistan'ın farklı kurumları, farklı bir siyasi tarihi ve özellikle Mısır gibi ülkelerle karşılaştırıldığında devletle farklı bir ilişkisi olan bir ordusu vardı. Hükümetlerin kamusal alanların ve bazen kendi kurumlarının kontrolünü kaybetmesi manzarası, siyasi hayal gücünün bir parçası haline gelmişti