Arjantin Yüksek Adalet Divanı son 15 günde siyasi bir tartışmanın içine çekildi. Gerekçe ise yabancıların satın alabileceği sınırları belirleyen Toprak Kanunu etrafındaki ani yön değişiklikleri oldu. Bu çatışma, yüksek mahkemenin üyeleri arasındaki iç farklılıkları alevlendirdi ve bunları daha önce nadiren görüldüğü şekilde açıkça gözler önüne serdi. Bir yargı yetkilisinin tarif ettiği gibi, üç yargıç arasındaki uyum “hassaslaşmış” durumdaydı.
İlk olarak Yüksek Mahkeme, Javier Milei'nin 20 Aralık 2023 tarihli acil durum kararnamesini (DNU) durduran bir ihtiyati tedbiri yürürlükten kaldırdı. Usule ilişkin bir gerekçe öne süren Yüksek Mahkeme, kararnamenin anayasaya aykırılığını talep edenlerin (bir grup Malouvinli Eski Muharipler Merkezi) bunu talep etmek için meşruiyete sahip olmadığını belirtti.
Karar; Horacio Rosatti, Carlos Rosenkrantz ve Ricardo Lorenzetti tarafından imzalanarak oy birliğiyle alındı. Her ne kadar teknik bir ayrıntı üzerine kurulu olsa da siyasi bir deprem yarattı çünkü Toprak Kanunu'nun geçerliliğini ortadan kaldırdı. Bu sayede yabancıların edinebileceği kırsal alanlara ilişkin %15'lik sınır yürürlükten kalkmış oldu. Kamuoyunun tepkisi anında ve yüksek sesle geldi.
Tartışmaların ortasında Yüksek Mahkeme, Rosatti ve Lorenzetti'nin kararıyla bir bildiri yayınlayarak bu kararın tartışmayı kapatmadığını ve konunun yeniden ele alınabileceğini açıkladı. Aslında bunu zaten ele almayı planlıyorlardı. Rosenkrantz'ın yakın çevresinin aktardığına göre, kendisine bu bildiri için danışılmamıştı. Farklılıklar gün yüzüne çıkmaya başlıyordu.
Ardından geçen Cuma günü, Yüksek Mahkeme'nin yeni bir kararı Toprak Kanunu'nu ve arazi satışı üzerindeki sınırları yeniden yürürlüğe soktu. Hem de sadece on gün içinde. Her iki karar da siyasi bir gürültü kopardı. İlk kararın ardından muhalefet, Milei'nin DNU'sunu tamamen devirmek için örgütlenmeye çalıştı. İkincisinin ardından ise Mahkeme'nin önce hükümetin lehine, sonra aleyhine olacak şekilde bir dengeleme politikası izlediğini düşünerek eleştirilerde bulundu.
Olay, yargıçlar arasındaki görüş ayrılıklarını gözler önüne serdi. Rosenkrantz muhalefet şerhi koydu ve teknik argümanlarından uzaklaştığı bir gerekçede, çoğunluğu üstü kapalı olarak eleştirdi. İlk kararın yol açtığı “sosyal hoşnutsuzluğun”, “Anayasa ve yasaların izin vermediği kararlar alınmasını haklı çıkaramayacağını” yazdı.
İkinci karar, Rosatti ve Lorenzetti'nin yanı sıra yardımcı yargıçlar Diego Barroetaveña ve Juan Ignacio Pérez Curci'den oluşan bir çoğunluk tarafından alındı. Dava baş döndürücü bir hızla işleme konuldu. LA NACION'a adliyeden yapılan açıklamaya göre, dört yargıçtan oluşan çoğunluğun oyu üç gün önce hazırdı; Rosenkrantz'ın muhalefet şerhi ise dün gece saat 22.00'den sonra sisteme girdi.
Hukuki açıdan bakıldığında mesele farklılıkları ortaya koydu. Rosenkrantz'a göre, ikinci karara gerekçe olan Árbol de Pie sivil toplum kuruluşunun talepleri önce alt mahkemelerce çözülmeli ve ancak sonrasında inceleme için Yüksek Mahkeme'ye gelebilirdi. Meslektaşları ise Mahkeme'nin şimdi harekete geçmesi ve ihtiyati tedbiri vermesi gerektiğini savundular.
Ancak teknik yönlerin ötesinde krizin siyasi kökleri vardı çünkü Rosenkrantz, çoğunluğun halkın feryadını dindirmek için hareket ettiğini öne sürdü. Adliye yetkililerinin de kabul ettiği gibi, bu ifade tarzı ortamı “hassas” bir hale getirdi. Yüksek Mahkeme'de yaşananlara dair birbiriyle çelişen iki açıklama bulunuyor. Çoğunluğun ofislerinde bir geri adım atılmadığı belirtildi. Kolektif süreçlerin bir sicile kaydedildiğini ve sırayla çözülmesi gerektiğini söylediler. “Aksi takdirde, onlar